Dystrofia dostępności.

W świecie, który z dumą ogłasza swoje postępy technologiczne i społeczne, dostępność powinna być jednym z filarów nowoczesności. Powinna – ale nie jest. Zamiast tego obserwujemy zjawisko, które można by nazwać dystrofią dostępności – stopniowym osłabieniem środowisk dostępnych dla wszystkich, niezależnie od poziomu sprawności, wieku czy sytuacji życiowej.

Objawami dystrofii dostępności są:

• nierównomierny rozwój, 
• brak koordynacji, 
• iluzoryczne postępy i punktowe, wyspowe wdrożenia. 

Mamy w części dostępne bankomaty ale nie mamy dostępnych formularzy podatkowych. Mamy w części dostępne aplikacje, ale nie mamy dostępnych informacji w gabinetach lekarskich. Jak mięśnie, które nie są ćwiczone, tak i systemy dostępności – bez wsparcia, uwagi i regularnej pracy – zanikają.

Dystrofia dostępności przejawia się w wielu wymiarach. Po pierwsze – w sektorze publicznym, który często implementuje rozwiązania tylko na poziomie formalnym, spełniając jedynie wymogi prawne. Po drugie – w sektorze prywatnym, który traktuje dostępność jako koszt, a nie inwestycję. Po trzecie – w kulturze organizacyjnej, gdzie brak empatii i wiedzy skutkuje ignorowaniem potrzeb wielu osób. Wreszcie – w regulacjach, które są albo zbyt ogólne, albo nieegzekwowane, albo co najgorsze, niezrozumiałe.

Pojęcie „dostępność” często traktuje się powierzchownie – jako „dodatek”, a nie fundament. W efekcie rozwijamy ją punktowo, wyspowo, bez systemowej terapii. Tak jak organizm z dystrofią potrzebuje rehabilitacji, suplementacji i planu leczenia – tak sektor publiczny i biznes potrzebują strategii dostępności, która nie tylko reaguje, ale przede wszystkim zapobiega zaniedbaniom.

A przecież dostępność to nie przywilej. To prawo. To wyraz szacunku. To potwierdzenie, że technologia, przestrzeń publiczna i komunikacja należą do wszystkich – nie tylko do „sprawnych” i „uprzywilejowanych”.

Dystrofia dostępności to ostrzeżenie. To moment refleksji: czy naprawdę zmierzamy w stronę społeczeństwa włączającego, czy tylko udajemy, że tak jest?

Nie wystarczy leczyć objawy. Trzeba zająć się przyczynami: edukować, wdrażać skutecznie przepisy, wymagać, szkolić, badać i – co najważniejsze – słuchać tych, których ta niedostępność dotyka najbardziej.

Bo dostępność to siła, to prawo człowieka. A my nie możemy pozwolić sobie na jej dalszy zanik.