Dotykając tylko fragmentu słonia – o złożoności dostępności
Jest taka znana indyjska przypowieść o trzech niewidomych mędrcach, którzy za pomocą dotyku mieli opisać słonia. Wszyscy razem stanęli przy słoniu i zaczęli go opisywać. Jeden trzyma trąbę i mówi, że słoń jest jak wąż. Drugi dotyka nogi i twierdzi, że słoń przypomina pień drzewa. Trzeci, trzyma ucho i mówi, że słoń jest niczym wachlarz. Każdy z nich miał rację – ale tylko częściową. Każdy opisał rzeczywistość zgodnie z tym, czego doświadczył, ale żaden nie objął całości obrazu.
Z dostępnością jest podobnie.
Dla programisty dostępność to semantyczny kod HTML, poprawne użycie ról ARIA, dostępność z klawiatury i odpowiednie focusy.
Dla projektanta UX – to kontrast, intuicyjność interfejsu i zrozumiałość nawigacji.
Dla użytkownika z niepełnosprawnością – to realna możliwość wykonania zadania: kupienia biletu, przeczytania informacji, obejrzenia filmu z audiodeskrypcją czy zalogowania się do banku.
Dla prawnika – to zgodność z ustawą, dyrektywą i rozporządzeniem.
Dla menedżera – to ryzyko prawne, koszt wdrożenia, reputacja marki lub możliwość zdobycia nowych klientów.
Każdy ma rację. Każdy widzi coś innego. Każdy dotyka tylko fragmentu „słonia”.
Dostępność nie jest pojedynczą cechą. To system naczyń połączonych – technicznych, projektowych, komunikacyjnych, prawnych, społecznych i ludzkich. To zbiór decyzji i odpowiedzialności, które podejmowane są przez różnych ludzi na różnych etapach procesu tworzenia i udostępniania produktów, usług czy informacji.
To dlatego tak ważna jest współpraca między rolami. Bez rozmowy między programistą a projektantem, między specjalistą a użytkownikiem, między menedżerem a prawnikiem – dostępność będzie fragmentaryczna. Będzie jak ten słoń – poskładany z niepełnych interpretacji.
Jeśli mamy naprawdę zrozumieć dostępność, musimy wyjść poza własną perspektywę. Musimy zaprosić do stołu tych, którzy widzą, dotykają i rozumieją inne jej aspekty. Tylko wtedy zobaczymy całego słonia – i dopiero wtedy będziemy mogli skutecznie działać.